Akcja „Pana Tadeusza” rozwija się w trzech równolegle prowadzonych wątkach i skupia się wokół różnych bohaterów poematu, których losy w różnych sposób przeplatają się ze sobą.

Pierwszy wątek stanowi pokuta księdza Robaka – dawnego warchoła , a obecnie emisariusza, który prowadzi działania mające na celu wzniecenie powstania na Litwie. Drugi temat to miłosne perypetie Tadeusza, a trzeci to spór o zamek toczący się między Sędzią a Hrabią, który łączy się z zemstą Gerwazego na Soplicach.

Dzieje Jacka Soplicy poznajemy stopniowo, we fragmentach. Pierwszą odsłonę stanowi historia opowiedziana przez Gerwazego Hrabiemu, kolejnych informacji dostarcza nam sam narrator, a w końcu sam Jacek Soplica odsłania swoje losy podczas spowiedzi.

Jacek to początkowo pewny siebie szlachcic, cieszący się w okolicy niebywałą popularnością i posłuchem. Cieszy się sympatią samego Stolnika, który chętnie gości go w swoim domu. Jednak nie chce zgodzić się na jego małżeństwo ze swoją córką Ewą. Odrzucony kochanek żeni się z niekochaną dziewczyną, z którą ma syna Tadeusza, jednak urażona duma nie pozwala zapomnieć o doznanym upokorzeniu. Okazja do zemsty nadarza się, gdy wojska rosyjskie oblegają zamek Stolnika. Znajdujący się w pobliżu Jacek zabija Horeszkę. Jednak dręczony wyrzutami sumienia popada w alkoholizm a w końcu ucieka za granicę, zostawiając syna pod opieką brata Sędziego, gdyż żona Jacka zmarła.

Poza granicami kraju Soplica próbuje odkupić swoje winy walcząc z w szeregach armii napoleońskiej, a wreszcie, jako tajny emisariusz, nierozpoznany przez dawnych kompanów, zakonnik bernardyn powraca na Litwę, by przygotować tam powstanie przeciwko Rosjanom. Jacek otacza także opieką córkę ukochanej Ewy – Zosią, którą oddaje na wychowanie Telimenie i daje środki na jej utrzymanie.

Niestety spiskowej działalności księdza Robaka przeszkadzają prywatne interesy dwóch zwaśnionych rodzin: Stolników i Horeszków. Podczas rozgrywającej się bitwy między Rosjanami a szlachtą, ksiądz Robak zostaje ciężko ranny. Na łożu śmierci wyznaje całą prawdę o sobie Gerwazemu i, uzyskawszy od niego przebaczenie, umiera.